فصلنامه سیاست پژوهی غرب آسیا

چکیده سیاست‌گذاری عمومی جمهوری اسلامی ایران در عرصه سیاست خارجی، به‌ویژه در منطقه غرب آسیا، همواره متأثر از ملاحظات ژئوپلیتیکی، امنیتی و ایدئولوژیک بوده است. یکی از مهم‌ترین عرصه‌های این سیاست‌گذاری، تحولات سوریه و جایگاه آن در معادلات منطقه‌ای است. بحران سوریه و فروپاشی حکومت بشار اسد پیامدهای گسترده‌ای برای امنیت و نفوذ منطقه‌ای ایران به‌دنبال داشته و واکنش کشورهای غربی نیز بر پیچیدگی این شرایط افزوده است. این مقاله بر پایه نظریه «موازنه منافع» رندال شوئلر، به بررسی راهبردهای ایران در مواجهه با این تحولات می‌پردازد. یافته‌های پژوهش  نشان می‌دهد که ایران با بهره‌گیری از ابزارهایی نظیر موازنه‌سازی نرم، ائتلاف‌سازی منطقه‌ای و حمایت از نیروهای نیابتی، دیپلماسی چندسطحی و چندجانبه‌گرایی، اقدامات محدود نظامی با هدف بازدارندگی، دیپلماسی رسانه‌ای و بازنمایی عقلانی در افکار عمومی جهانی، تلاش کرده است ضمن کاهش تهدیدات امنیتی ناشی از قدرت‌های غربی، جایگاه خود را در محور مقاومت و معادلات منطقه‌ای حفظ کند. رویکرد ایران بیش از آنکه متکی بر موازنه سخت‌افزاری و هزینه‌های نظامی مستقیم باشد، بر استفاده از ابزارهای کم‌هزینه و انعطاف‌پذیر متمرکز است. بدین‌ترتیب، سیاست‌گذاری خارجی ایران در قبال کشورهای غربی در روند تحولات سوریه، بر مبنای حفظ امنیت ملی و تثبیت نفوذ منطقه‌ای از طریق راهبردهای چندوجهی و کم‌هزینه بازتعریف شده است